Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση: Άγχος, Διατροφή, Θεραπεία / Αντιμετώπιση

H Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση είναι ένα συχνό παθολογικό φαινόμενο – μάθετε τα πάντα γύρω από αυτή και σημαντικότερο όλων, πώς θα την αντιμετωπίσετε!

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση: Άγχος, Διατροφή, Θεραπεία / Αντιμετώπιση

Γράφει ο Kωνσταντίνος Μ. Συριάνος, Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Τί Είναι η Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠ)

H Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠ) ή Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος (ΓΟΠΝ) είναι ένα συχνό παθολογικό φαινόμενο που απαντάται ως και στο 20% περίπου του γενικού πληθυσμού.

Λαμβάνει χώρα όταν το όξινο γαστρικό υγρό του στομάχου παλινδρομεί (επιστρέφει) προς τον οισοφάγο (ένεκα της ελαττωματικής λειτουργίας του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα ο οποίος υπό φυσιολογικές συνθήκες επιτρέπει τη ροή της τροφής από τον οισοφάγο προς τον στόμαχο και όχι το αντίστροφο).

Η Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση προκαλεί τον ερεθισμό του οισοφάγου, πόνο στο στήθος, όξινη γεύση και μπορεί να παρατηρηθεί έως και φλεγμονή σε παρατεταμένη μορφή, λόγω μείωσης του Ρh στο αλκαλικό περιβάλλον του οισοφάγου.

Τι Επιβαρύνει τη Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση

Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται περαιτέρω επιδείνωση του φαινομένου, όπως στις περιπτώσεις υπερβάλλοντος βάρους, παχυσαρκίας και καταστάσεων αυξημένου στρες, καθώς τότε λόγω αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης, το όξινο περιεχόμενο του στομάχου παλινδρομεί συχνότερα και ευκολότερα προς τον οισοφάγο.

Αρκετές διατροφικές και μη συνήθειες μας σχετίζονται με τη δημιουργία του φαινομένου, όπως η αυξημένη κατανάλωση λίπους, οινοπνεύματος, σοκολάτας, καφεΐνης, χρήσης νικοτίνης.

Για το λόγο αυτό παρατηρείται επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά από βαριά βραδινά γεύματα που περιέχουν τις παραπάνω ουσίες και όταν ακολουθεί άμεση κατάκλιση.

Συχνά συνυπάρχει παλινδρόμηση και διαφραγματοκήλη. Όλοι οι ασθενείς με διαφραγματοκήλη έχουν επίσης παλινδρόμηση, αλλά υπάρχει μεγάλο ποσοστό ασθενών με παλινδρόμηση χωρίς διαφραγματοκήλη.

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση Συμπτώματα

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τη βαρύτητα της παλινδρόμησης.

Τα συνηθέστερα είναι:

  • πόνος στο στήθος
  • ξινή γεύση στο στόμα
  • αίσθημα καψίματος στο στομάχι ή στο στήθος (καούρες) ιδιαίτερα μετά από γεύμα

Σε πιο προχωρημένες μορφές, οι ασθενείς αναφέρουν “αίσθηση φαγητού” στον οισοφάγο ή και στο στόμα.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ατόμων που αναφέρουν αίσθημα πνιγμού κατά τη διάρκεια της νύχτας, χωρίς να μπορούν να αναπνεύσουν, διότι το περιεχόμενο του στομάχου έχει παλινδρομήσει σε όλο τον οισοφάγο και έχει περάσει στους πνεύμονες.

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν πρέπει να θεωρείται ως ασήμαντη ενόχληση ειδικά στην περίπτωση των παρατεταμένων και συχνών επεισοδίων.

Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να υποκρύπτεται η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και να υπάρχουν άτυπα συμπτώματα. Για παράδειγμα αρκετοί ασθενείς με “βρογχικό άσθμα”, στην πραγματικότητα έχουν παλινδρόμηση.

Η συχνή παλινδρόμηση μικρών ποσοτήτων (σταγόνων) από τον οισοφάγο προς τους πνεύμονες προκαλεί συνεχή μικροερεθισμό των βρόγχων και ως εκ τούτου βρογχικό άσθμα. Ασθενείς με βρογχικό άσθμα για το οποίο δεν βρίσκεται αλλεργική ή άλλη αιτία, πρέπει να εξετάζονται και για παλινδρόμηση.

Το ίδιο συμβαίνει και στις περιπτώσεις ατόμων που αναφέρουν βραχνάδα και η λαρυγγολογική εξέταση δεν βρίσκει καμία αιτία ή όταν οι οδοντοστοιχίες καταστρέφονται χωρίς λόγο.

Τέλος, η συνεχής παρουσία όξινου γαστρικού περιεχομένου στον οισοφάγο λόγω παλινδρόμησης και ο χρόνιος ερεθισμός που προκαλεί δημιουργεί οισοφαγίτιδα, αλλάζει το είδος των κυττάρων του οισοφάγου και μπορεί να οδηγήσει, σε σπάνιες περιπτώσεις, έως και σε καρκίνο του οισοφάγου.

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση Αντιμετώπιση

Για τους περισσότερους η θεραπεία είναι συντηρητική: φάρμακα, απώλεια βάρους και αλλαγή ορισμένων συνηθειών όπως να αποφεύγονται οι ουσίες που προαναφέρθηκαν (λίπη, καφές, σοκολάτα, οινόπνευμα και τσιγάρο).

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση Φάρμακα

Τα φάρμακα παίζουν καθοριστικό ρόλο. Επιδρούν με διάφορους μηχανισμούς, αδρανοποιούν το οξύ του στομάχου, εξαφανίζουν τα συμπτώματα της παλινδρόμησης οξέος και ο ασθενής βελτιώνεται.

Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι τα φάρμακα δεν θεραπεύουν αυτή κάθε αυτή τη νόσο, αλλά μόνο τα συμπτώματα.

Δηλαδή η ελαττωματική οισοφαγική βαλβίδα συνεχίζει να μη λειτουργεί, το στομαχικό περιεχόμενο συνεχίζει να παλινδρομεί όπως και πριν, αλλά τώρα δεν είναι καυστικό και δεν προξενεί συμπτώματα.

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση & Χειρουργική Αποκατάσταση

Στους ασθενείς που τα συμπτώματα παραμένουν παρά τη θεραπεία ή επανέρχονται μόλις τα φάρμακα σταματήσουν και σε όσους έχουν παλινδρόμηση τροφής με κίνδυνο εισρόφησης, συνιστάται χειρουργική αποκατάσταση.

Αυτή επιτυγχάνεται με μία λαπαροσκοπική εγχείρηση (νοσηλεία βραχείας διάρκειας) κατά την οποία αποκαθίσταται ο βαλβιδικός μηχανισμός, ώστε το περιεχόμενο του στομάχου να μην παλινδρομεί πλέον.

Η λαπαροσκοπική θολοπλαστική οδηγεί όχι μόνο σε μόνιμη απαλλαγή από τα συμπτώματα, αλλά και σε πλήρη λύση της ίδιας της αιτίας της νόσου και απαλλαγή από τους μελλοντικούς κινδύνους εμφάνισης καρκίνου και από την ανάγκη συχνής χρήσης αντιόξινων φαρμάκων.

Η λαπαροσκοπική θολοπλαστική εφαρμόζεται από χειρουργούς με εκτεταμένη πείρα σε υψηλού επιπέδου λαπαροσκοπική χειρουργική, αλλά και με γνώση της φυσιολογίας και της κινητικότητας του οισοφάγου.

Εκτός από το αναλυτικό ιστορικό και τη γαστροσκόπηση, ο ασθενής υποβάλλεται και σε ειδικές εξετάσεις (24ωρη πεχαμετρία, μανομετρία οισοφάγου), όπου μελετάται η ακριβής λειτουργία του οισοφάγου.

Οι εξετάσεις αυτές καθορίζουν το στάδιο της νόσου, το εάν πράγματι χρειάζεται εγχείρηση, αλλά και το ακριβές είδος της θολοπλαστικής.

Η λαπαροσκοπική θολοπλαστική είναι η σύγχρονη, απλή και οριστική λύση ενός προβλήματος που αφορά πολλούς ανθρώπους καταστρέφοντας την ποιότητα ζωής τους και εκθέτοντάς τους σε σημαντικούς μελλοντικούς κινδύνους.

Τί Ανακουφίζει από τη Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση

Στόχος της διατροφικής παρέμβασης είναι η ελαχιστοποίηση των συμπτωμάτων της ΓΟΠΝ που σχετίζονται με την παλινδρόμηση του φαγητού προς τον οισοφάγο, μέσω ενός επιστημονικά σχεδιασμένου διαιτολογίου.

Α. Αυξήστε την ένταση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα που διαχωρίζει τον οισοφάγο από το στόμαχο:

  • Αποφυγή κατανάλωσης πολύ λιπαρών τροφίμων (πχ τηγανητά, φαγητά μαγειρεμένα με οποιασδήποτε μορφής λίπους, κρέμα γάλακτος, βούτυρο κ.α.), καθώς το λίπος μειώνει την πίεση του ΚΟΣ
  • Περιορισμός στην κατανάλωση σοκολάτας, κακάο, τσάι, καφέ, (τα 2 πρώτα διότι μειώνουν την πίεση του ΚΟΣ και η καφεΐνη έχει άμεση επίδραση στον ερεθισμό του οισοφάγου και στην παραγωγή οξέος)
  • Αποφυγή κατανάλωσης ανθρακούχων ποτών (τύπου cola) και χυμών εσπεριδοειδών (πχ χυμός πορτοκάλι από μη ώριμα πορτοκάλια) τα οποία δυσχεραίνουν το πρόβλημα της ΓΟΠΝ (συνίσταται η κατανάλωση νερού ή άλλων χυμών), καθώς μειώνουν την πίεση του ΚΟΣ και εντείνουν τα συμπτώματα λόγω οξύτητας
  • Αποφυγή κατανάλωσης γλυκών λόγω του περιεχόμενου λίπους του οποίου έχει συσταθεί ο περιορισμός (περιέχουν επίσης κορεσμένα λίπη) και προτίμηση γλυκών του κουταλιού, μαρμέλαδα κ.τ.λ.
  • Μείωση σωματικού βάρους (όπου είναι απαραίτητο)
  • Μείωση κατανάλωσης αλκοόλ (άμεση τοξική επίδραση στο βλεννογόνο και χάλαση του ΚΟΣ)
  • Μείωση καπνίσματος (προκαλεί μειωμένη έκκριση διττανθρακικών οξέων σιέλου τα οποία εξουδετερώνουν τα γαστρικά οξέα)
  • Αποφυγή κατανάλωσης δυόσμου, μέντας, κρεμμυδιού και σκόρδου

Β. Ελαχιστοποιήστε την πίεση του στομάχου με τους ακόλουθους τρόπους:

  • Μικρά και συχνά γεύματα (τα μεγάλα προκαλούν γαστρική διάταση)
  • Αν σας ανακουφίζει, να πίνετε υγρά μισή ώρα πριν και μετά τα γεύματα και όχι ταυτόχρονα
  • Αργή και καλή μάσηση της τροφής
  • Προσπαθήστε να μην καταπίνετε αέρα όταν τρώτε και να αποφεύγετε τις τσίκλες
  • Διατήρηση υγιούς σωματικούς βάρους
  • Αποφυγή πολύ στενών ρούχων, στην περιοχή του λαιμού και του θώρακα
  • Αποφυγή άσκησης μετά το γεύμα

Γ. Διευκολύνετε την κένωση του οισοφάγου με τους ακόλουθους τρόπους:

  • Κατά τη διάρκεια του γεύματος ο κορμός σας να είναι σε όρθια στάση
  • Να καταναλώνετε το τελευταίο γεύμα τουλάχιστον 1,5 ώρα πριν την κατάκλιση
  • Μετά από κάθε γεύμα, να αποφεύγετε να σκύβετε, ή να ξαπλώνετε. Αν όμως χρειαστεί να ξαπλώσετε, να ανασηκώνετε το κρεβάτι από την πλευρά του κεφαλιού ώστε να δημιουργηθεί μια σχετική κλίση. Το ιδανικό είναι ο ασθενής να αποφεύγει να ξαπλώνει πριν περάσουν τρεις ώρες από το τέλος του φαγητού, ώστε το στομάχι να έχει αδειάσει. Ένα συχνό λάθος είναι να κοιμάται κάποιος σε περισσότερα μαξιλάρια αντί σε κρεβάτι με κλίση. Γιατί στην πρώτη περίπτωση «διπλώνει» το κεφάλι πιέζοντάς το προς τον θώρακα, αυξάνεται η ενδοκοιλιακή πίεση και επιδεινώνεται η παλινδρόμηση.

Πρόγραμμα Διατροφής για Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση

Ακολουθεί ένας πίνακας με τα τρόφιμα που έχουν συσχετιστεί με επιδείνωση της παλινδρόμησης (οπότε είναι καλό να αποφεύγονται ή να μην γίνεται συχνή κατανάλωση αυτών), καθώς και με τα τρόφιμα που θα ήταν ωφέλιμο να προτιμούνται από τους ασθενείς με ΓΟΠΝ:

Πρόγραμμα Διατροφής για Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση
Πρόγραμμα Διατροφής για Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση

ΚΑΤΕΒΑΣΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Σημαντική σημείωση:

Κάποια φαγητά μπορεί να σας προκαλέσουν δυσφορία και οπισθοτερνικό αίσθημα καύσου όπως τα εσπεριδοειδή (δηλ. πορτοκάλια, λεμόνια, μανταρίνια. γκρέιπφρουιτ κτλ.) και οι χυμοί τους, τα έντονα καρυκεύματα και τα πολύ καυτερά φαγητά.

Αν τα τρόφιμα αυτά σας ενοχλούν, αραιώστε τους χυμούς, καταναλώνετε τα φρούτα αυτά σε μικρότερες ποσότητες, ή αποφεύγετε τα εντελώς.

Έχετε υπ΄όψιν ότι ευαισθησίες αυτής της μορφής διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Γι’ αυτό μην τα αποφεύγετε αν δεν σας ενοχλούν.

Αν σας άρεσε το άρθρο που μόλις διαβάσατε για τη Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση, μοιραστείτε το με τους φίλους σας! Θα σήμαινε πολλά για τη μικρή μας ομάδα και σας ευχαριστούμε προκαταβολικά για αυτό!